WikiWorld

Нью-Ёрк — адзін з найболей населеных і эканамічна разьвітых штатаў ЗША. Саступіўшы пасьля 1960 году Каліфорніі 1-е месца паводле колькасьці жыхароў, Нью-Ёрк займае вядучыя пазыцыі ў вобласьці банкаўскай справы, гандлю каштоўнымі паперамі, тэлекамунікацыяў. Фінансавая дзейнасьць (у тым ліку страхаваньне), гандаль нерухомасьцю даюць штату каля 80 % валавога прыбытку. Да 1970-х, калі ён здаў пазыцыі Каліфорніі, Нью-Ёрк быў галоўным індустрыяльным штатам ЗША. З больш 7 млн эканамічнага актыўнага насельніцтва на прамысловасьць прыходзіцца каля 25 %, на сельскую гаспадарку — 2 %, на гандаль і фінансы амаль 30 %. Занятых у горназдабыўной прамысловасьці (1970) 8 тыс., у апрацоўнай — 1,8 млн чалавек. Найважнейшыя віды карысных выкапняў — камень, соль, пясок. Акрамя таго, здабыча цынку (55 тыс. т), паваранай солі (каля 5 млн т), будматэрыялаў, абразіваў, вытворчасьць тытанавых канцэнтратаў. Важныя галіны апрацоўнай прамысловасьці: швейная і паліграфічная (галоўным чынам у Нью-Ёрку), электратэхнічная і радыёэлектронная, оптыка-мэханічная, суднабудаўнічая, авіяракетная прамысловасьць, вытворчасьць прамысловага абсталяваньня. Разьвітыя таксама чорная (галоўным чынам у Бафала) і каляровая мэталюргія, хімічная, нафтаперапрацоўчая, харчовая, скурна-абутковая прамысловасьць, выплаўленьне алюмінія. Буйныя ГЭС — на Ніягаре і рацэ Сьвятога Лаўрына. Усталяваная магутнасьць электрастанцый (1972) 24 Гвт. Прадукцыя сельскай гаспадаркі (прыгараднага тыпу) мае пераважна мясцовае значэньне: яблыкі, вішня, гародніна, кукуруза. Жывёлагадоўля дае звыш 75 % таварнай прадукцыі сельскай гаспадаркі; буйнага рагатага быдла (1971) 1,8 млн галоваў, у тым ліку звыш 1 млн дойных кароваў і цёлак. У пасевах пераважаюць кармавыя. На Лонг-Айлэндзе выгадоўваюць галоўным чынам бульба і гародніна, а на ўзьбярэжжах азёр Эры і Антарыё — вінаград і пладовыя (2-е месца па зборы ў ЗША). У берагоў Лонг-Айлэнду разьвітае рыбалоўства. Высока разьвітая транспартная сетка. Важную ролю ў эканоміцы штата грае індустрыя турызму з цэнтрам у Нью-Ёрку.

Адна з найболей сур'ёзных праблем штата — забруджваньне навакольнага асяродзьдзя, барацьба зь ім адзначаная прыняцьцем дзейсных заканадаўчых актаў у 1960-я.

Вядучая роля ў жыцьці штата, ды і ўсёй краіны, традыцыйна замацавалася за горадам Нью-Ёркам. Штогадовы валавы прадукт толькі гэтага горада пераўзыходзіць ВНП большасьці краін сьвету. Нью-Ёрк — традыцыйны цэнтар тэкстыльнай прамысловасьці, паліграфіі, вытворчасьці прадуктаў сілкаваньня, буйны марскі порт.

Бафала — цэнтар цяжкай прамысловасьці (хоць шматлікія сталеліцейныя заводы зачыніліся ў 1980-х), буйны азёрны порт.

Рочэстэр — цэнтар вытворчасьці аптычных прыбораў.

Сайрэк'юз — цэнтар хімічнай, мэталюргічнай, электратэхнічнай і цэлюлозна-папяровай прамысловасьці, цяжкага машынабудаваньня.

Ютыка і Рым — цэнтры машынабудаваньня, Бінгемтон — бытавой электронікі, кампутараў.

Мяжуе на ўсходзе са штатамі Вэрмонт, Масачусэтс і Канэктыкут, на паўднёвым усходзе мае выхад да Атлантычнага акіяна, на поўдні мяжуе са штатамі Пэнсыльванія і Нью-Джэрзі, на захадзе мае выхад да азёр Эры і Антарыё і мяжуе з канадзкай правінцыяй Антарыё, на поўначы з правінцыяй Квэбэк.

Вялікая частка тэрыторыі штата занятая адгор'ямі Апалачаў, якія дасягаюць на паўночным усходзе, у гарах Адзірандак, вышыні 1628 м. На паўднёва-захадзе — бок Апалачскага плато вышынёй да 656 м (Алеганскія горы). На паўночным захадзе, у берагоў Антарыё, а таксама на Лонг-Айлэндзе — нізіны. Клімат умераны, вільготны. На паўднёвым усходзе мякчэйшы і вільготны клімат, у горах — кантынэнтальны. Сярэдне-месячныя тэмпэратуры ад 0-8 да 23 градусаў. Ападкаў 800—1000 мм у год. Каля 13 % плошчы займаюць рэкі і азёры. Галоўныя рэкі — Гудзон (звязаная з сыстэмай Вялікіх азёр), Махок, Свьвятога Лаўрына, Саскуэханна. Іглічныя і зьмяшаныя лясы.

Да часу зьяўленьня эўрапейцаў у гэтых месцах жылі плямёны іракескай лігі і алганкіны, якія падчас эўрапейскай калянізацыі Паўночнай Амэрыкі падвергнуліся значнаму вынішчэньню. Засваеньне рэгіёну пачалося з дасьледаваньня ракі Хадсан. У Нью-Ёркскай бухце ў 1524 пабываў Джавані Вэрацыяна. У 1609 Генры Хадсан, які служыў у галяндцаў, дайшоў па рацэ да раёна, дзе цяпер находзіцца горад Олбані. Тут у 1614-18 існавала першае селішча форт Насаў. У 1621 гэтая тэрыторыя была ўключаная ў склад галяндзкіх каляніяльных уладаньняў у Паўночнай Амэрыцы, якія атрымалі назоў Новыя Нідэрлянды. У 1626 быў заснаваны горад Новы Амстэрдам (будучы Нью-Ёрк), які стаў цэнтрам галяндзкіх калёніяў. Гэтая тэрыторыя была аб'ектам працяглай англа-галяндзкай барацьбы. У 1664 галяндзкі губэрнатар Пэтэр Стайвэсант пад ціскам брытанскага флота здаў калёнію ангельцам. З 1664 (акрамя 1673-74) ёю валодалі ангельцы (яны надалі сваёй новай калёніі назву Нью-Ёрк). У 1664 з калёніі была вылучаная тэрыторыя, цяпер вядомая як штат Нью-Джэрзі, праз год была ўсталяваная мяжа паміж Нью-Ёркам і Канэктыкутам, якая ў далейшым не зьмянялася. У 1688 Нью-Ёрк разам зь іншымі калёніямі ўвайшоў у склад дамініёна Новая Англія. Пасьля паўстаньня пад кіраўніцтвам Я. Лізьлера ўлада ў калёніі на працягу двух гадоў была ў руках мяцежнікаў (1689-91). У 1691 пасьля аднаўленьня ўлады ангельскай кароны было прынятае рашэньне аб стварэньні заканадаўчага збору. Нью-Ёрк быў цэнтрам падзей падчас войнаў з французамі і індзейцамі і шмат разоў, да разгрому французаў у 1761, падвяргаўся спусташальным рэйдам.

У пэрыяд Вайны за незалежнасьць будучы штат таксама займаў стратэгічнае месца ў плянах бакоў. У 1776-77 на яго тэрыторыі адбываўся шэраг буйных сутыкненьняў. У красавіку 1777 Нью-Ёрк ратыфікаваў Канстытуцыю ЗША і ў ліпені 1778 стаў 11-м па ліку штатам з часовай сталіцай у горадзе Кінгстан (у 1797 сталіца перанесеная ў Олбані). Да канца першай чвэрці XIX стагодзьдзя штат меў высокаразьвітую сельскую гаспадарку і мануфактурную прамысловасьць з цэнтрам у Нью-Ёрку. Хутка разьвівалася транспартная сетка, чаму спрыяла як наяўнасьць натуральных водных шляхоў, так і само месцазнаходжаньне штата. У 1825 завяршылася будаўніцтва канала Эры, у 1831 пабудаваная першая чыгунка, якая злучыла Олбані і Скенэктадзі, а яшчэ праз 25 гадоў увесь штат быў пакрыты сеткай чыгунак. У 1830-40-я ў грамадзтве адбываліся значныя перамены: разьвіваўся працэс дэмакратызацыі, актыўна дзейнічалі арганізацыі фэрмэраў, жанчын, абаліцыяністаў. Былі моцныя рэфарматарскія тэндэнцыі, якія спарадзілі пляяду бачных нью-ёркскіх палітычных дзеячаў, у тым ліку Марціна Ван Бюрэна, Ўільяма Генры Сьцюарда, Хораса Грылі.

Ужо да 1820 Нью-Ёрк займаў першае месца сярод штатаў па колькасьці насельніцтва, перад Грамадзянскай вайной ён стаў кіроўным прамысловым штатам краіны. У Грамадзянскай вайне ў ЗША 1861-65 удзельнічаў на баку Поўначы. Больш 500 тыс. жыхароў штата прынялі ўдзел у вайне, 50 тыс. чалавек загінулі. Пасьля вайны эканамічнае разьвіцьцё штата працягвалася ў ранейшым тэмпе; для другой паловы XIX стагодзьдзя характэрныя рост карпарацыяў і ўзьнікненьне гіганцкіх трэстаў, наплыў імігрантаў з Эўропы. Адбывалася рэзкае расслаеньне грамадзтва, пагоршыліся ўмовы працы, у палітычным жыцьці квітнела карупцыя. Панаваньню Тамані-хола атрымалася пакласьці канец толькі ў 1930-я высілкамі шматлікіх відных палітыкаў, у тым ліку мэра Нью-Ёрку Фьёрэла Генры Лагуардыя (1934-45).

Нью-Ёрк (па-ангельску: New York) — штат на паўночным усходзе ЗША, на Атлянтычным узьбярэжжы, каля мяжы з Канадай, найбуйнейшы ў групе Сярэдне-Атлянтычных штатаў. У межах штата знаходзіцца найбуйнейшы горад, эканамічны і палітычны цэнтар краіны — Нью-Ёрк. У склад штата ўваходзіць таксама буйны востраў Лонг-Айлэнд. Плошча штата 141 тыс. км², зь іх больш 18 тыс. км² занятыя ўнутранымі водамі. Насельніцтва 18,9 млн чалавек (трэцяе месца пасьля Каліфорніі і Тэхаса) (2000), у тым ліку гарадзкога каля 85 %, больш 60 % жывуць у Нью-Ёрку. Адміністрацыйны цэнтар — Олбані. Буйныя гарады і асноўныя прамысловыя цэнтры: Нью-Ёрк, Бафала, Рочэстэр, Сайрэк'юз. Іншыя буйныя гарады: Ніягара-Фолз, Ютыка, Скенэктадзі, Бінгемтон, Трой.

Nueva York ye un estáu de los Estaos Xuníos. Ye el terceru más pobláu de toa la nación, porque Nueva York ta situada dientru d'él; anque la capital del estáu ye Albany.

ولاية نيويورك
State of New York
علم الولاية شعار الولاية

كنية الولاية: الولاية الإمبراطورية (The Empire State)

اللغات الرسمية لايوجد لغة رسمية
العاصمة ألباني
أكبر مدينة نيويورك
الحاكم إليوت سبيتزر
المساحة
- الرتبة من حيث المساحة
- % المسطح المائي 141,205 كم²
(27)
13.3 %
السكان
- عدد السكان
- الكثافة
- الرتبة من حيث عدد السكان
18,976,457
155.18/كم²
3
الانضمام للاتحاد
- تاريخ الانضمام للاتحاد
- الرتبة من حيث الانضمام
26 يوليو 1788
(11)
الموقع الجغرافي
- خط الطول
- خط العرض

الامتداد الجغرافي
- الطول
- العرض
- أقصى ارتفاع
- أقصى انخفاض
- متوسط الارتفاع
530 كم
455 كم
1,629 متر
305 متر
0 متر
المنطقة الزمنية UTC -5/-4
إيزو 3166-2
الرمز البريدي US-NY
NY
الموقع الإلكتروني www.ny.gov
نيويورك إحدى ولايات الولايات المتحدة الأمريكية تقع في شمال شرق الولايات المتحدة الأمريكية على المحيط الأطلنطي عاصمتها ألباني . تتكون الولاية من 62 مقاطعة، وتبلغ المساحة الكلية للولاية 284122 كم². لنيويورك مكانة متميزة في الولايات المتحدة لأنها:

أكبر مركز مالي في العالم.
يوجد بها مقر الأمم المتحدة.
الميناء الأول في الولايات المتحدة.
هذه بذرة مقالة عن الولايات المتحدة الأمريكية تحتاج للنمو والتحسين، ساهم في إثرائها بالمشاركة في تحريرها.

ኒው ዮርክ በሰሜናዊ-ምስራቅ አሜሪካ የምትገኝ ክፍለ-ሀገር ናት። ከአስራ-ሦስቱ ትንታዊ ክፍለ-አገሮች አንዱም ናት።

[ለማስተካከል] ሕዝብ

New York (Engels: State of New York) is 'n deelstaat in die Middel-Atlantiese gebied van die Verenigde State van Amerika. New York is ten opsigte van sy bevolking die derde grootste deelstaat. Dit word in die noorde deur Kanada (Quebec) en Ontariomeer, in die ooste deur Vermont, Massachusetts en Connecticut, in die suide deur New Jersey en Pennsylvanië, en in die weste deur Kanada (Ontario) en Eriemeer begrens. Die hoofstad is Albany en die grootste stad is New York Stad. New York is die 11de staat wat tot die Unie toegelaat was.

New York se bynaam is The Empire State.

There have been at least six United States Navy ships named USS New York in honor of the state. The keel was laid for the USS New York (LPD 21) on September 10, 2004 and she will be the seventh US Navy ship to be named for the state. The New York's motto will be "Never Forget."

The USS New York is one of the San Antonio-class of amphibious transport dock ships (LPD stands for Landing Ship Transport, Dock). The ship will be used to transport and land Marines, their equipment and supplies, such as amphibious vehicles and helicopters. It is one of three similar ships being given names that are associated with September 11. The others are the LPD 24 USS Arlington and the LPD 25 USS Somerset.

Twenty-four tons of steel from the World Trade Center were recycled for construction of the ship. Approximately seven tons were used, reverently, to make the bow section of the ship's hull.

According to Naval records, several other ships have carried the name the USS New York. This new ship was given the name the USS New York when former New York governor George Pataki wrote to Secretary of the Navy Gordon England and requested that the Navy use the name to honor the victims of September 11 and to give it to a surface ship that would be used to fight the War on Terror. This is an exception to the current use of state names for submarines only.

The first ship to carry the name USS New York was an armed gondola built by Revolutionary War General Benedict Arnold in 1776. She was burned to avoid capture later in the Revolutionary War.

The second ship named USS New York was a 36-gun frigate built in New York and commissioned in 1800. She saw service in the Mediterranean in the war against the Barbary Pirates. She was burned by the British in 1814 while she was in the Washington Navy Yard.

The third USS New York was one of nine built to discourage a future war with Britain after the war of 1812. The threat abated, so she was never launched. Union forces later burned the 74-gun ship of the line to avoid her capture at the start of the American Civil War.

Beginning in 1863, a screw sloop was being built that would have carried the name USS New York, but it also never got launched, being sold in 1888.

The fifth USS New York (ACR 2) was a armored cruiser commissioned in 1893. She was used in the Spanish-American War and was the flagship of Rear Admiral William T. Sampson in the Battle of Santiago de Cuba (July 3, 1898), which destroyed the Spanish fleet. She was later renamed the USS Saratoga in 1911 and then renamed again as the USS Rochester in 1917.

The sixth was the battleship USS New York (BB 34), commissioned in 1914. She saw service in both World War I and World War II. She participated in atomic testing off the Bikini Islands surviving both an atmospheric explosion and an underwater detonation. She was used as a target ship in 1948 and was sunk off Pearl Harbor, Hawaii.

Finally, the Los Angeles-class nuclear attack submarine USS New York City (SSN 696) was in service from 1979 until 1997.[32][33]

New York hosted the 1980 Winter Olympics at Lake Placid, the Games known for the USA-USSR hockey game dubbed the "Miracle on Ice" in which a group of American college students and amateurs defeated the heavily-favored Soviet national ice hockey team 4-3 and went on to win the gold medal. Lake Placid also hosted the 1932 Winter Olympics. Along with St. Moritz, Switzerland and Innsbruck, Austria, it is one of the three places to have twice hosted the Winter Olympic Games.

New York is the home of one National Football League team, the Buffalo Bills, (based in the suburb of Orchard Park); Although the New York Giants and New York Jets represent the New York metropolitan area, they play in Giants Stadium, which is located in East Rutherford, New Jersey. New York also has two Major League Baseball teams, the New York Yankees (based in The Bronx), and the New York Mets (based in Queens). Three National Hockey League franchises (the New York Rangers in Manhattan, the New York Islanders in Long Island and the Buffalo Sabres) are based in New York. A National Basketball Association team, the New York Knicks is based in Manhattan.